Francis Kibhisa: Afrika’da ortak bir sese ihtiyacımız var

Rex Energy’nin kurucusu ve genel müdürü Francis Kibhisa, Afrika’nın potansiyelini gerçekleştirmek için kıta olarak ortak bir gündem ve ortak bir sese ihtiyaç olduğunu söylüyor.

Francis Kibhisa; aydınlatma, buzdolabı, batarya ve su ısıtıcıları gibi güneş enerjisiyle çalışan enerji çözümleri geliştirmek ve tedarik etmek için 2000 yılında Tanzanya’da kurduğu Rex Energy’nin genel müdürü. Şirket, son yeniliği olan ve elektrik şebekesinin erişmediği yerlerde yaşayan halkın ihtiyaçlarını hedef alan güneş enerjisiyle çalışan cep telefonu şarj aletini ocak ayında piyasaya sürdü. Rex Energy geçtiğimiz ağustos ayında Frost & Sullivan tarafından düzenlenen Afrika En İyi Uygulama Ödülleri gecesinde, nüfusun yüzde yirmisinden daha azının enerjiye erişim sağlayabildiği tahmin edilen Tanzanya’nın enerji açığına çözüm üretmek için geliştirdiği güneş enerjisi temelli buluşlarla takdir topladı.

 

“Afrikalı gençlerde gördüğüm temel sorun, bir an önce başarıya ulaşmak istemeleri. Hırslı olmalı, büyük düşünmeliler elbette ama sabırlı olmayı da bilmeliler.”

 
İlk işiniz neydi?

BP Solar tarafından teknik operasyonlar şefi olarak işe alınmıştım. O zaman sadece 27 yaşındaydım. 

 

Kariyeriniz üzerinde en güçlü etkiyi kim yarattı ve neden? 

Aslen yönümü ve hedeflerimi kendim belirlerim ancak danışmanlarım da var elbette. Bunlarda birisi de şimdi şirketin yönetim kurulu üyeleri arasında bulunan bir devlet görevlisiydi. Her zaman bir hizmet sunmak için çok çalışmanın ne kadar önemli olduğunu, para kazanmak için acele etmektense isim yapmış bir şirket yaratmaya çabalamak gerektiğini vurgulardı.

 

İşinizin hangi yönleri uykusuz kalmanıza sebep oluyor?

Sıfırdan bir işe başlamak çok sayıda zorluğu da beraberinde getiriyor. Bunlardan birisi de yeterli finansmanı sağlayacak kaynağa erişebilmek. Biz önce kendi öz kaynaklarımızdan, yani biriktirdiğimiz maaşlardan yararlandık, özellikle de benimkinden. Kazanç sağlar bir seviyeye gelmek gerçekten son derece zor oldu. Kayda değer birtakım ihaleleri kazanmaya başladığımız kısa süre öncesine dek bu önemli bir sorundu. 

Bir diğer mesele ise işleri istediğimiz yöne götürmek için doğru insan kaynağına erişim sağlayabilmek. Küçük ve orta ölçekli işletmelerin karşı karşıya kaldığı üç sorun vardır; doğru yeteneğe erişim, finansman ve inovasyon. Bildiğiniz gibi, hangi alanda çalışırsanız çalışın pazara nüfuz etmek için yenilikçi stratejilerinizin olması gerekir.

 

Başarınızı sağlayan temel nedenler nelerdir? 

Büyüyen bir işletmemizin olduğunu söyleyebilirim. Bunun nedenlerinden biri ekibime öğrettiğim şeylerden biri olan müşteri hizmetleridir. Müşteri memnuniyeti yoksa uykularım kaçar. Bu yüzden müşteri hizmetlerinin doğru dürüst çalışmasının önemini her zaman vurgularım. Çalışanlarımı da müşteri taleplerini doğru anlamaları ve şirketin markalaşmasına katkı sağlamaları için eğitime tabi tuttum. 

İkinci en önemli neden ise araştırma ve geliştirme; bu alanda çalışmalarımızı ciddiyetle sürdürüyoruz. Üçüncü neden olarak da üreticiler ve finansal kurumlar gibi güvenilir ortaklarla kurduğumuz ağ sayılabilir.

 

Ülkeniz Tanzanya’ya dair en iyi şeyler nelerdir?

Tanzanya, Doğu Afrika’nın siyaseten istikrarlı ülkelerinden biri ve yöneticilerimiz yerel işletmelerin desteklenmesine önayak oluyorlar. Yalnızca yerel işletmeler de değil, yabancı yatırım için de aynı şey geçerli. 

Tanzanya konumu nedeniyle lojistik ve taşımacılık alanlarında önemli potansiyele sahip. Hint Okyanusu kıyısında olması dolayısıyla özellikle deniz taşımacılığı için oldukça elverişli. Bir diğer artı olarak turizm sayılabilir; görülmeye değer sayısız yer var. Dünyanın en önde gelen milli parkalarından bazıları, örneğin Ngorongoro Koruma Alanı, Tanzanya’da. Ngorongoro Krateri, Afrika’nın yedi doğal harikasından biri. Kıtanın en yüksek dağını, Kilimanjaro’yu da unutmamak gerekiyor. Tanzanya çok güzel bir ülke. Ayrıca doğal kaynaklardan bahsedecek olursak, yakın zamanda petrol ve doğalgaz keşifleri yapıldı.

Tanzanya ekonomik olarak da iyi konumlanmış bir ülke. Afrika’ya gelmek ya da yatırım yapmak isteyenlerin öncelikli adresi burası oluyor. Hükümet yetkililerimize, Tanzanyalıların yararına görüşmelerde bulunmak için her türlü fırsatı kullanma ve ülke ekonomisinin istikrarlı büyümesini sağlama alma çağrısında bulunmak isterim.

 

Peki ya en kötü şeyler?

Değiştiğini görmekten en mutlu olacağım şey hükümetin zihniyeti. Yardım almak için yabancılarla müzakerelerde bulunmak yerine ticari ortaklıklar sağlamak için sponsorlarla görüşmeler yürütmeleri gerekiyor. Yatırımcı çekmek için tüm fırsatları kullanmalı ve yerel işadamlarını güçlendirmeliler. Ülkeye gelen yatırımı izlemekle kalmayıp öz sermaye yatırımları için yabancı ve yerli şirketler arasında ortaklıları özendirmeleri gerekiyor. Tanzanya’ya gelen her yatırımla birlikte yerli şirketlerden biri güçlendirilmeli. Bu da hükümetin resmi politikası olarak belirlenmeli. Ülkemize yatırıma gelenler genelde yüz yıldır sektörlerinde varlıklarını sürdüren şirketler. Başta madencilik ve doğal kaynaklar alanlarında olmak üzere çok sayıda vasfa sahipler. Bu şirketler yerli şirketlerden biriyle ortaklık kurmalı, zira eninde sonunda yatırım için gelen yabancı şirket ülkeden ayrılacak. Yerel halka güç kazandırmamız gerekiyor.

Vergi tahsilatı da sıkılaştırılmalı. Vergilendirme meseleleri açık olmalı. Yabancı yatırımcılara ülkeye gelmeleri için teşvik sağlamamız gerekiyor ama vergi muafiyeti ya da vergi kaçırma gibi durumları da engellemeliyiz. Aksi halde milyonlar kaybederiz.

 

Geleceğe yönelik kariyer planlarınız neler?

Şirketi büyüterek önce Doğu ve Orta Afrika çapında genişlemek, ardından tüm Afrika’ya yayılmak istiyorum. Cep yakmayan ve güvenilir enerji kaynakları sağlayarak Afrikalılara destek olmak istiyoruz. 

 

Günün stresini nasıl atıyorsunuz?

Üç kızım, oğlum ve eşimle. Rahatlamak için en uygun yer, ailemi çok seviyorum. Çok çalıştığım doğru ama onlarla birlikte gevşeyip dinlenmeyi de unutmuyorum.

 

Genç ve gelecek vadeden işadamları ve girişimcilere vereceğiniz mesaj nedir?

Çok çalışın ve sabırlı olun. Afrikalı gençlerde gördüğüm temel sorun bir an önce başarıya ulaşmak istemeleri. Hırslı olmalı, büyük düşünmeliler elbette ama sabırlı olmayı da bilmeliler. Roma bir gecede kurulmadı. Rex Energy, Afrika En İyi Uygulama Ödülleri sayesinde henüz tanınmaya başladı ama bu 14 senedir devam eden istikrarlı bir ilerlemenin sonucu. Dolayısıyla bu bir süreç ve Afrika’nın potansiyeli büyük. Dünyanın tamamı bu pastadan pay kapmaya bakıyor. Genç işadamlarına en başta her yaptıkları işte dürüst olmaları tavsiyesinde bulunabilirim. Ticari ahlaka uymayı zorunluluk olarak görmeliler. Sabırlı olmalı ve Afrika’ya ait daha çok işletme, imkân ve istihdam yaratmak için çalışmalılar. 

 

Afrika potansiyelini nasıl gerçekleştirebilir?

Afrika’yla ilgili bir dolu şey söylendi ancak Afrikalı hükümet liderlerine yönelik iki noktanın altını çizmek isterim. Öncelikle Afrika’da ister Batı’yla ister Doğu’yla olsun, ticari gereksinimlerimizin çerçevesini çizen ortak bir sese ihtiyacımız var. Afrikalı liderlerin hepsinin gündemi farklı, ama Afrika kıtası olarak masaya oturmaya ve Amerika’dan, Çin’den, Hindistan’dan ya da Avrupa’dan hangi alanlarda iş veya yatırım istediğimizi belirleyecek bir gündem oluşturmaya ihtiyacımız var. Aksi halde bu büyük potansiyel heba edeceğiz. Doğu’ya ya da Batı’ya yardım için el açma zamanı geçti. Artık iş konuşuyor, kendi çözüm önerilerimizi tartışıyoruz. İyi eğitimli Afrikalı işadamlarımız var. Ancak Afrika’ya özgü bir gündemimiz yok. Sınırlarımız ötesine bakmamız gerekiyor. Hepimizin yerel çıkarları var ama daha geniş bakabilmeliyiz.

Afrika’yla ilgili dile getirmek istediğim bir diğer nokta, kıtadaki savaş ve çatışmalarla ilgili. Afrika’daki devlet liderleri bu çatışmaları durdurmak ve aptalca savaşları sonlandırmak için daha fazla çaba gösterebilir. Libya’da, Mısır’da, Fas’ta, Nijerya’da, Orta Afrika’da olup bitenler, Müslümanlarla Hıristiyanlar arasındaki bu kavgalar utanç verici. Savaşmak gerekiyorsa, artık küresel ekonomiden pay almak için gerekiyor. 

 




Fotoğraf Galeri

Reklam
En Çok Okunan
Nkechi Alli-Balogun: Liderliğin cin... Globalleşme yolunda Corinox ... Yatırımın yeni adresi Afrika... Bir İnsan Mozaiği Güney Afrika... Yeni küresel inovasyon fonu, Afrika... Güven ve İstikrarın Ülkesi Tanzanya... Gana Bankası 2016'da enflasyonu... Francis Kibhisa: Afrika’da ortak bi...
Reklam
Reklam
Sosyal Medya


© Copyright 2013 African Business Life
Bu sitenin içeriğinin kopyalanması ve yeniden dağıtılması açık olarak yasaktır. İşbu sitenin içeriğindeki herhangi bir hata veya yanlışlıktan şirket sorumlu tutulamaz.Tüm Hakları Ferm Ajans Ltd.Şti. ' ye aittir.